Dlaczego CO₂ jest naturalnym czynnikiem chłodniczym przyszłości?
Współczesna branża chłodnicza przechodzi fundamentalną transformację, uwarunkowaną zarówno wymaganiami środowiskowymi, jak i czynnikami ekonomicznymi. Stopniowe wycofywanie wodorofluorowęglowodorów (HFC) oraz zaostrzanie międzynarodowych regulacji stymulują przejście na naturalne czynniki chłodnicze, w szczególności CO₂ (R744).
Ewolucja czynników chłodniczych: od CO₂ do HFC i z powrotem
Historycznie CO₂ był jednym z pierwszych czynników chłodniczych (patent już w 1850 roku), jednak od połowy XX wieku został wyparty przez substancje syntetyczne (CFC, HCFC, HFC) ze względu na łatwość użytkowania.
Z czasem jednak przyjęto szereg międzynarodowych aktów prawnych, które przyczyniły się do powrotu branży chłodniczej do naturalnych czynników chłodniczych, w szczególności:
- Protokół montrealski (1987),
- Ramowa konwencja ONZ w sprawie zmian klimatu (1992),
- Poprawka z Kigali (2016).
W 2023 roku Ukraina ratyfikowała poprawkę z Kigali do Protokołu montrealskiego, co zakłada stopniowe ograniczanie stosowania HFC. Jest to obowiązkowe w kontekście wymogów UE oraz działań na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatu.
Presja legislacyjna: motor zmian w rozwiązaniach chłodniczych
Zakłada się stopniową redukcję produkcji i zużycia HFC o 80–85% do 2047 roku.
Poprawka z Kigali wprowadza restrykcyjne ograniczenia:
- System kwot importowych HFC, w ramach którego wielkość dostaw będzie corocznie zmniejszana zgodnie z ustalonym harmonogramem.
- Ograniczenia w obrocie – planowane jest wycofanie czynników chłodniczych o wysokim współczynniku GWP (obecnie dopuszczalny poziom nie przekracza 150).
- Obowiązkową certyfikację personelu wykonującego montaż, serwis oraz utylizację urządzeń zawierających gazy fluorowane.
- Jasno określone wymagania dotyczące odzysku i utylizacji czynników chłodniczych.
- Równoległe ograniczanie produkcji HFC.
Bezpośrednim skutkiem tych zmian będzie wzrost kosztów urządzeń wykorzystujących HFC oraz spadek ich dostępności na rynku.
Etapy redukcji HFC w Ukrainie
- Zamrożenie poziomu bazowego zużycia HFC na poziomie lat 2020–2022.
- Etap 1: redukcja o 10% do 1 stycznia 2029 roku.
- Etap 2: redukcja o 30% do 1 stycznia 2035 roku.
- Etap 3: redukcja o 50% do 1 stycznia 2040 roku.
- Cel końcowy: redukcja do 85% do 2047 roku.
Projektowanie i wdrażanie nowych systemów opartych na HFC wiąże się z wysokim ryzykiem strategicznym ze względu na przyszłe ograniczenia, które wpłyną na wzrost kosztów i ograniczenie dostępności.
Wzrost rynku CO₂: globalny trend
Liczba systemów CO₂ na świecie wzrosła sześciokrotnie w ciągu ostatnich 5 lat.
Największy rozwój obserwuje się w sektorach:
- handlu detalicznego;
- logistyki;
- chłodnictwa przemysłowego.
CO₂ TC Stores Growing Globally (August 2017)
Transcritical CO2 Installations in Major Regions (December 2022)
Strategiczne decyzje na przyszłość: wybór dla biznesu w Ukrainie
Naturalne czynniki chłodnicze (R717, R744, R290)
Kluczowe zalety:
- wysoka ekologiczność (minimalny lub zerowy wpływ na środowisko);
- wyższa efektywność energetyczna w odpowiednio zaprojektowanych systemach;
- niska i stabilna cena czynników chłodniczych.
Ograniczenia techniczne:
R717 (amoniak):
- toksyczność;
- ograniczenia w lokalizacji i projektowaniu instalacji.
R744 (CO₂):
- wysokie ciśnienia robocze;
- zwiększone wymagania projektowe i złożoność systemów.
R290 (propan):
- wysoka łatwopalność;
- ograniczenia dotyczące maksymalnego napełnienia.
HFO: charakterystyka i ograniczenia
Do tej grupy należą m.in. R1234yf, R452, R513, R32, R454. Są one traktowane jako rozwiązanie przejściowe między HFC a naturalnymi alternatywami.
Zalety:
- nietoksyczne;
- zbliżone właściwości termodynamiczne do HFC (łatwa modernizacja systemów).
Wady:
- niska palność (klasa A2L);
- ograniczenia napełnienia;
- zwiększone wymagania bezpieczeństwa;
- wysoki koszt.
HFC (GWP < 1500): obecne rozwiązania i ograniczenia
Do tej grupy należą m.in. R134a, R448A, R449A, R32, R410A, R407.
Zalety:
- sprawdzone technologie;
- szeroka baza serwisowa.
Wady:
- stopniowe wycofywanie;
- ograniczenia dostępności (kwoty);
- rosnące ceny;
- wzmożona kontrola regulacyjna.
Przejście na CO₂ to nie trend, lecz konieczność
Dla projektów długoterminowych wybór CO₂ jest strategicznie uzasadniony.
Urządzenia RMC spełniają światowe normy środowiskowe oraz europejskie standardy jakości.
Oferta systemów CO₂ RMC
- Agregaty sprężarkowo-skraplające ALPS Compact CO₂
- Centrale sprężarkowe OLIMP:
- Olimp Commercial CO₂;
- OLIMP Industrial CO₂;
- OLIMP Minipack CO₂.
Zastosowania
- supermarkety i sklepy osiedlowe,
- komory przechowalnicze produktów świeżych i mrożonych,
- przemysł spożywczy i zakłady przetwórcze,
- infrastruktura magazynowa i logistyczna (łańcuch chłodniczy).
Kontakt
W celu uzyskania wyceny lub zamówienia:
+380 67 186 90 00
m.kolyadka@rmc-ukraine.com.ua